Kreativ denken is iets wat bijna iedereen kan leren. Toch denken veel mensen dat creativiteit een gave is die je hebt of niet hebt. Dat klopt niet. Onderzoek laat zien dat creatief denken een vaardigheid is, net als fietsen of koken. Je kunt het oefenen en verbeteren. Het maakt niet uit of je nou tekent, muziek maakt, schrijft of problemen oplost op je werk. Creatief vermogen speelt in al die situaties een rol.
Wat creatief denken eigenlijk inhoudt
Creatief denken betekent dat je nieuwe verbindingen legt tussen bestaande ideeën. Je bekijkt een probleem of situatie vanuit een andere hoek dan gewoonlijk. Wetenschappers noemen dit ook wel divergent denken: je gaat niet direct naar één antwoord toe, maar je bedenkt veel verschillende mogelijkheden. Daarna kies je de beste optie. Dit is een andere manier van redeneren dan wat we op school vaak leren. Op school zoek je bijna altijd naar het ene juiste antwoord. Bij creatief denken zijn er meerdere goede antwoorden mogelijk, en soms bestaat het beste antwoord nog niet eens.
Creativiteit in werk en ondernemen
Steeds meer mensen zetten hun creatieve talent in als basis voor hun werk. Een creatieve ondernemer ziet zijn of haar verbeelding niet als een hobby, maar als het middelpunt van zijn of haar bedrijf. Denk aan ontwerpers, fotografen, muzikanten of schrijvers die hun werk omzetten in een onderneming. Maar ook in andere sectoren groeit de behoefte aan mensen die buiten vaste patronen kunnen denken. Bedrijven zoeken medewerkers die met frisse ideeën komen, nieuwe producten bedenken of slimmer omgaan met bestaande middelen. In Europa erkent de EU dit ook. Het programma Creatief Europa steunt de culturele en creatieve sector met subsidies en samenwerkingsprojecten. Dit laat zien hoe serieus overheden creatief werk nemen als motor van de samenleving.
Hoe je je creatieve vermogen traint
Een van de meest bewezen manieren om creatiever te worden is simpelweg meer dingen uitproberen. Wanneer je nieuwe ervaringen opdoet, bouw je een grotere voorraad aan ideeën op waar je later uit kunt putten. Dat kan groot zijn, zoals reizen naar een nieuwe stad, maar ook klein, zoals een boek lezen over een onderwerp dat je niet kent. Daarnaast helpt het om regelmatig te schrijven of te tekenen zonder doel, ook wel vrij schrijven of vrij tekenen genoemd. Je traint hiermee je brein om los te komen van vaste denkpatronen. Rust is ook belangrijk. Veel mensen hebben hun beste ideeën onder de douche of tijdens een wandeling. Dat is geen toeval. Je brein werkt in de achtergrond door aan problemen, en rust geeft het de ruimte om verbindingen te maken.
Waarom creatieve vaardigheden steeds meer waarde krijgen
De wereld verandert snel door technologie. Taken die vroeger mensen deden, worden nu door computers of robots gedaan. Maar creatief denken, verbeelding en vindingrijkheid zijn vaardigheden die machines nog steeds moeilijk kunnen nadoen. Dat maakt mensen met een sterk creatief denkvermogen waardevol op de arbeidsmarkt. Scholen en universiteiten beginnen dit ook in te zien. Er komen steeds meer opleidingen die niet alleen kennis overbrengen, maar ook het zelfstandig bedenken van oplossingen stimuleren. Tegelijk groeit ook de waardering voor kunst, design en cultuur als onderdeel van de economie. Creatieve sectoren leveren een grote bijdrage aan de werkgelegenheid en aan het welzijn van mensen in de samenleving.
Veelgestelde vragen
Kun je creativiteit leren als je er niet mee geboren bent?
Ja, creativiteit leren is zeker mogelijk. Creatief denken is een vaardigheid die je ontwikkelt door te oefenen. Nieuwe ervaringen opdoen, regelmatig iets maken zonder doel en voldoende rust nemen helpen je om creatiever te worden, ook als je jezelf nu niet creatief vindt.
Wat is het verschil tussen kunstzinnig zijn en creatief zijn?
Kunstzinnig zijn gaat over talent of vaardigheid in kunst, zoals tekenen of muziek spelen. Creatief zijn is breder. Het gaat over het vermogen om nieuwe ideeën te bedenken en problemen op een originele manier op te lossen. Iemand kan creatief zijn in de wetenschap, het onderwijs of de techniek, zonder ooit een penseel vast te houden.
Wat doet het programma Creatief Europa precies?
Creatief Europa is een subsidieprogramma van de Europese Unie. Het ondersteunt kunstenaars, culturele organisaties en creatieve bedrijven in Europa. Het programma heeft twee hoofdonderdelen: één voor cultuur en samenwerking tussen landen, en één voor de filmen mediasector. Het doel is om de culturele verscheidenheid in Europa te bewaren en te versterken.
Helpt meer schermtijd om creatief te worden?
Meer schermtijd alleen maakt je niet creatiever. Schermen kunnen inspiratie geven, maar passief scrollen heeft weinig effect op je creatief denkvermogen. Actief bezig zijn, zoals zelf iets maken, een instrument bespelen of schrijven, heeft veel meer invloed op hoe creatief je denkt.