Urlaub is iets waar bijna elke werknemer recht op heeft, maar lang niet iedereen weet precies hoe het werkt. Hoeveel vakantiedagen heb je? Wat gebeurt er als je in deeltijd werkt? En mag je vrije dagen zomaar mee naar het volgende jaar nemen? Dit zijn vragen die veel mensen bezighouden, maar waarop ze het antwoord niet altijd paraat hebben. In Duitsland regelt de wet nauwkeurig hoe het zit met betaald verlof, en het loont om je daarin te verdiepen.
Het wettelijk minimum aan vakantiedagen in Duitsland
Het Bundesurlaubsgesetz, de federale vakantiewet in Duitsland, schrijft voor dat iedere werknemer recht heeft op minimaal 20 vakantiedagen per jaar. Dat geldt bij een werkweek van vijf dagen. Veel werkgevers geven meer dan dit wettelijk minimum. In de praktijk zijn 25 tot 30 vrije dagen per jaar heel gewoon. Het gaat daarbij altijd om betaald verlof: je ontvangt gewoon je normale loon terwijl je vrij bent. Dit recht op betaalde vakantie geldt ook voor mensen die net beginnen bij een nieuwe werkgever. Na zes maanden in dienst heb je recht op het volledige jaarlijkse verlof. In de eerste zes maanden bouw je geleidelijk vakantiedagen op.
Vakantiedagen berekenen bij deeltijdwerk
Wie in deeltijd werkt, heeft precies dezelfde rechten als iemand die voltijd werkt. Het aantal vakantiedagen wordt wel aangepast aan het aantal werkdagen per week. Iemand die drie dagen per week werkt, heeft dus minder vrije dagen nodig om dezelfde hoeveelheid vrije tijd te krijgen als een voltijdwerknemer. De berekening gaat als volgt: het aantal werkdagen per week wordt gedeeld door vijf en vermenigvuldigd met het aantal vakantiedagen voor een voltijdwerknemer. Werkt een bedrijf met 30 vakantiedagen voor mensen die vijf dagen per week werken, dan heeft iemand die drie dagen per week werkt recht op 18 vakantiedagen. Zo wordt iedereen eerlijk behandeld, ongeacht hoeveel uur per week iemand werkt.
Vakantiedagen opnemen en overdragen naar het volgende jaar
Vakantiedagen zijn er om op te nemen, en de wet verwacht ook dat je dat doet. In principe moeten alle vrije dagen voor het einde van het kalenderjaar worden opgenomen. Lukt dat niet vanwege persoonlijke of zakelijke redenen, dan mogen de resterende dagen in sommige gevallen worden meegenomen naar het eerste kwartaal van het volgende jaar, dus tot en met 31 maart. Na die datum vervallen ze in de meeste situaties automatisch. Werkgever en werknemer kunnen samen andere afspraken maken, maar die moeten dan schriftelijk worden vastgelegd. Het is dus verstandig om je verlofsaldo goed in de gaten te houden en op tijd vakantie aan te vragen, zodat je geen dagen kwijtraakt.
Ziekte tijdens je vakantie en andere bijzondere situaties
Stel je voor: je hebt weken uitgekeken naar je vakantie, en op de tweede dag word je ziek. Wat dan? In Duitsland geldt de regel dat ziektedagen die vallen tijdens een al geplande vakantie, niet worden afgeschreven als vakantiedagen, mits je een doktersbriefje kunt overleggen. De dagen waarop je ziek was, blijven dan bewaard en je kunt ze later alsnog opnemen. Dit is een belangrijk recht dat veel werknemers niet kennen. Dezelfde redenering geldt voor feestdagen die tijdens je vakantie vallen: die tellen niet mee als vakantiedag. Ook bij ontslag heb je recht op uitbetaling van nog niet opgenomen vakantiedagen, als je die niet meer kunt opnemen voor het einde van de arbeidsrelatie.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vakantiedagen heb ik wettelijk recht op in Duitsland?
Bij een werkweek van vijf dagen heb je in Duitsland wettelijk recht op minimaal 20 betaalde vakantiedagen per jaar. Veel werkgevers geven meer, vaak 25 tot 30 dagen. Het exacte aantal staat in je arbeidscontract of de cao die voor jouw sector geldt.
Wat gebeurt er met mijn vakantiedagen als ik van baan verander?
Als je van baan verandert, heb je bij je nieuwe werkgever na zes maanden recht op het volledige jaarlijkse verlof. In de eerste zes maanden bouw je vakantiedagen op per gewerkte maand. Niet opgenomen vakantiedagen bij je oude werkgever moeten worden uitbetaald als je ze niet meer kunt opnemen.
Mag een werkgever een vakantieaanvraag weigeren?
Een werkgever mag een vakantieaanvraag in bepaalde gevallen weigeren, bijvoorbeeld als er dringende bedrijfsredenen zijn of als veel collega’s tegelijkertijd vrij zijn. Dit mag niet zomaar en zonder goede reden. In de meeste gevallen moet de werkgever je verlofwens respecteren en samen met jou een passend moment zoeken.
Vervallen vakantiedagen automatisch op 31 december?
Vakantiedagen vervallen in principe aan het einde van het kalenderjaar. Als er een geldige reden is waarom je ze niet hebt kunnen opnemen, mogen ze worden meegenomen tot 31 maart van het volgende jaar. Daarna vervallen ze in de meeste gevallen alsnog, tenzij werkgever en werknemer andere afspraken hebben gemaakt.